Khi bắt gặp cụm từ ống nhựa gân xoắn HDPE, nhiều người mới tiếp cận thường hiểu đơn giản đây là loại ống chịu lực tốt, dùng cho hệ thống chôn ngầm. Tuy nhiên, trên thực tế công trường, sự cố của ống gân xoắn hiếm khi đến từ việc “sập ống” theo nghĩa đột ngột. Vấn đề nằm sâu hơn, âm thầm hơn và thường chỉ lộ ra sau vài năm vận hành.
Sự cố phổ biến không nằm ở ống, mà nằm ở tuyến
Ống nhựa gân xoắn HDPE có cấu trúc gân giúp tăng độ cứng vòng, cho phép phân tán tải trọng từ đất và xe cộ phía trên. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc tuyến ống sẽ luôn ổn định nếu điều kiện nền không được tính đúng.
Trên nhiều công trình, hiện tượng thường gặp là lún không đều theo chiều dài tuyến. Khi nền đất biến dạng khác nhau tại từng đoạn, ống buộc phải làm việc trong trạng thái uốn liên tục. Chính sự làm việc dài hạn này dẫn đến biến dạng chậm, sai cao độ và giảm hiệu quả thoát nước.
Cơ học làm việc của ống gân xoắn ít khi được phân tích đúng
Điểm mấu chốt khiến cùng là ống nhựa gân xoắn HDPE nhưng tuổi thọ tuyến khác nhau nằm ở cách tải trọng được truyền từ đất xuống ống. Ống không “chịu tải một mình”, mà làm việc cùng đất bao quanh.
Nếu lớp đệm không đồng đều, độ chặt không ổn định hoặc nền yếu, tải trọng sẽ không phân bố đều quanh thân ống. Khi đó, gân xoắn không phát huy vai trò như thiết kế ban đầu, và biến dạng dài hạn là điều khó tránh.
Vì sao bản vẽ đúng nhưng công trường vẫn phát sinh?
Người chọn vật tư trên bản vẽ thường quan tâm đến đường kính, độ cứng vòng và tiêu chuẩn sản phẩm. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở đó, bản vẽ chưa phản ánh đầy đủ điều kiện làm việc thực tế.
Ống nhựa gân xoắn HDPE rất nhạy với điều kiện chôn lấp. Cùng một loại ống, nhưng đặt trên nền ổn định sẽ làm việc hoàn toàn khác so với nền có nguy cơ lún cục bộ. Đây là lý do có tuyến vận hành ổn định 10 năm, trong khi tuyến khác chỉ sau 3 năm đã phải can thiệp.
Sai cao độ – hệ quả chậm nhưng tốn kém
Sai cao độ không xuất hiện ngay sau khi lắp đặt. Nó hình thành dần theo thời gian, khi ống biến dạng và nền tiếp tục lún. Hệ quả là nước thoát chậm, đọng cặn, tăng chi phí duy tu.
Điều đáng nói là khi phát hiện, việc xử lý thường phức tạp vì toàn bộ tuyến đã hoàn thiện. Chi phí lúc này không còn nằm ở vật tư, mà nằm ở đào bới, hoàn trả mặt bằng và gián đoạn sử dụng.
Chọn đúng ống là chưa đủ, phải hiểu đúng cách ống làm việc
Với người chọn vật tư, ống nhựa gân xoắn HDPE không chỉ là một dòng sản phẩm, mà là một phần của hệ thống làm việc cùng đất nền. Việc hiểu rõ cơ chế chịu tải, khả năng biến dạng dài hạn và điều kiện nền giúp quyết định chính xác hơn ngay từ khâu thiết kế.
Một lựa chọn đúng trên bản vẽ không chỉ giúp tuyến vận hành ổn định, mà còn giảm đáng kể rủi ro phải xử lý sau nghiệm thu — điều mà bất kỳ kỹ sư nào cũng muốn tránh.